ربيعة المخزوميّ ( 1 ) آمد كه بنزديك رسول آمد به مكّه پيش از هجرت و ايمان آورد . چون رسول ( 2 ) با مدينه آمد ، او در مكّه نتوانست بودن بيامد و با بعضى كوههاى مدينه رفت و جاى بساخت و آن جا مقام كرد . چون خبر اسلام او به مادرش رسيد ، جزعى عظيم كرد و سخت آمد او را و پسرانش را گفت - ابو جهل و حارث را - پسران هشام - و اينان ( 3 ) برادران عيّاش بودند از مادر - كه : به خداى كه در زير هيچ سقفى نشوم و هيچ طعامى و شرابى نخورم تا نبروى ( 4 ) و او را پيش من نيارى ( 5 ) . ايشان برخاستند - و حارث بن زيد بن أنيسه با ايشان بود - و بيامدند به آن جا كه عيّاش جاى ساخته بود و او را گفتند : مادرت سوگند خورده است كه در زير هيچ سقفى نشود و طعام و شراب نخورد تا تو را نبيند ، و با او عهد كردند و سوگند خوردند كه او را نيازارند ، و در باب دين بر او اكراه نكنند . او چون حديث مادر شنيد و سوگند و عهد ايشان ، به زير آمد و دست در دست ايشان نهاد . ايشان او را بگرفتند و دستهايش ببستند ، و هر برادرى او را صد تازيانه بزدند و او را با مكّه آوردند پيش مادرش . مادر سوگند خورد كه او را از بند رها نكند تا كافر نشود و از دين برنگردد . آنگه او را بياوردند و در آفتاب افگندند . او چون كار بر او سخت شد ، آنچه ايشان مىخواستند از او بگفت . او را بگشادند . اين حارث بن زيد كه با ايشان همراه بود او را ملامت كرد و عيب كرد و گفت : يا عيّاش ! اين چيست كه كردى ! نه بر دين پدرانت بماندى نه در اين دين كه رفته بودى ( 6 ) . و اگر اين دين كه بر او بودى هدى بود از هدى برگشتى ، و اگر ضلالت بود تو چندگاه ضالّ بودى . مانند اين حديثهاى موحش گفت . عيّاش گفت : و اللَّه كه هر كجا خالى يابم تو را ، از تو برنگردم ( 7 ) تات ( 8 ) نكشم . آنگه برخاست و با مدينه آمد و اسلام تازه كرد و در مدينه مقام ساخت . پس از آن به مدّتى اين حارث بن زيد هم به مدينه آمد و اسلام

--> ( 1 ) . اساس ، وز ، مت : المخذومى ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 2 ) . وز ، تب ، آج ، لب ، لت عليه السّلام . ( 3 ) . مر : ايشان . ( 4 ) . تب : بنرويد ، آج ، لب : بنروى ، لت : نروى . ( 5 ) . تب ، مر : نياريد . ( 6 ) . آج ، لب بماندى ، لت : گرفته بودى بماندى . ( 7 ) . مر ، لت : باز نگردم . ( 8 ) . تب ، مر : تا تو را ، لت : تا آن كه تو را .